February 4, 2022
Kort antwoord: lenen op de zwarte lijst is moeilijk, maar niet in elk geval uitgesloten. Kredietgevers moeten de Centrale voor kredieten aan particulieren raadplegen en mogen een krediet altijd weigeren; voor een nieuw consumentenkrediet moet een grote achterstand eerst volledig zijn afgelost. Wat in elk geval helpt: uw registratie opvragen, nagaan of ze klopt en uw achterstand regulariseren.
Het is geen schande om geregistreerd te staan. Het kan iedereen overkomen die een tijd financiële moeilijkheden heeft. Hieronder leest u wat de zwarte lijst precies is, hoelang een registratie blijft staan, hoe u ze kosteloos opvraagt en laat rechtzetten, en wat realistisch is als u met een registratie wilt lenen.
De zwarte lijst is geen aparte lijst, maar het negatieve luik van de Centrale voor kredieten aan particulieren (CKP), een databank van de Nationale Bank van België. Betaalt u een krediet voor privédoeleinden te laat of niet terug, dan moet de kredietgever dat melden. Vanaf dat moment staat u geregistreerd als wanbetaler, en kredietgevers zien dat bij een nieuwe aanvraag.
Wanneer een achterstand wordt geregistreerd, hangt volgens de FOD Economie af van het soort krediet. Bij een lening of verkoop op afbetaling gebeurt dat bijvoorbeeld acht werkdagen nadat drie termijnen niet of onvolledig betaald zijn, of nadat één vervallen termijn drie maanden openstaat. Bij een kredietopening gelden andere regels. Bij een eerste registratie moet het achterstallige bedrag hoger zijn dan 50 euro. Ook een niet-toegestane debetstand van meer dan 100 euro op een betaalrekening kan tot een registratie leiden.
U staat er niet voor altijd op. Zodra u de achterstand volledig hebt terugbetaald, moet de kredietgever dat binnen acht dagen aan de Centrale melden. U hoeft daarvoor zelf geen stappen te zetten bij de Nationale Bank. De geregulariseerde wanbetaling blijft daarna nog één jaar zichtbaar en verdwijnt vervolgens.
Betaalt u de achterstand niet terug, dan blijft de registratie tot tien jaar staan, gerekend vanaf de datum van de eerste wanbetaling.
Veel mensen komen er pas achter nadat een aanvraag is geweigerd. Dat hoeft niet. U kunt uw eigen gegevens in de Centrale kosteloos raadplegen bij de Nationale Bank:
Telefonisch geeft de Centrale geen persoonlijke gegevens. U krijgt een overzicht van de kredieten op uw naam en eventuele wanbetalingen. Doe dat voor u ergens een aanvraag indient, zodat u weet wat een kredietgever te zien krijgt.
Neem contact op met de kredietgever die de gegevens heeft doorgegeven. Blijken ze onjuist, dan is die kredietgever verplicht ze in de Centrale recht te zetten. Bewaar daarom uw betalingsbewijzen. De Nationale Bank geeft op haar website ook uitleg over enkele specifieke situaties:
Volgens de FOD Economie verbiedt een registratie een kredietgever niet om u een krediet toe te kennen. Er is één belangrijke uitzondering: hebt u een totale achterstand van meer dan 1.000 euro op een consumentenkrediet (of een hypothecair krediet met roerende bestemming), dan moet dat bedrag volledig zijn afgelost voor een kredietgever u een nieuw consumentenkrediet mag toekennen.
Tegelijk beslist alleen de kredietgever of hij u een krediet toekent, en hij mag weigeren. In de praktijk worden veel aanvragen met een registratie geweigerd, ook als de wet ze niet verbiedt. Een kredietgever mag u vragen waarom u in het verleden moeilijkheden had en nagaan of uw situatie intussen veranderd is. Wat meeweegt:
Bij een hypothecaire lening voor een woning dient het onroerend goed als waarborg. Dat verandert de afweging, maar de kredietgever moet ook dan nagaan of u de lening kunt terugbetalen; de beoordeling mag niet hoofdzakelijk op de waarde van de woning steunen. Meer over waar kredietgevers naar kijken, leest u in ons artikel over kredietwaardigheid.
Sommige mensen lenen bij familie of vrienden. Zet in dat geval alle afspraken op papier: wie leent aan wie, welk bedrag, of er een rente is, het afbetalingsplan en wat er gebeurt als een betaling niet lukt of bij een overlijden. Zo vermijdt u later conflicten. Meer tips leest u in ons artikel over lenen bij familie.
Wees heel voorzichtig met onbekende 'privé-kredietgevers' op het internet of via sociale media. De FSMA waarschuwt voor valse kredieten: aanbieders beloven grote bedragen zonder te controleren of u wanbetaler bent, en vragen eerst geld voor zogenaamde dossier-, verzekerings- of administratiekosten. Na de betaling verdwijnen ze. Betaal nooit vooraf en controleer in het register van de FSMA of een aanbieder een vergunning of inschrijving heeft. Wie geen vergunning of inschrijving heeft, mag u geen krediet aanbieden.
Hebt u al moeite om uw schulden af te betalen, dan maakt een extra lening het probleem vaak groter in plaats van kleiner. Praat er dan liever eerst over met een schuldbemiddelaar. In Vlaanderen kunt u daarvoor gratis terecht bij het OCMW van uw gemeente; alle OCMW's en veel CAW's zijn er erkend als instelling voor schuldbemiddeling. Woont u in Brussel, wend u tot het OCMW van uw gemeente; het Brussels Hoofdstedelijk Gewest legt uit hoe u een erkende schuldbemiddelingsdienst vindt. In Wallonië kunt u terecht bij een erkende schuldbemiddelingsdienst, vaak het CPAS van uw gemeente; het Waalse portaal over overmatige schuldenlast legt uit hoe een minnelijke schuldbemiddeling werkt. Een schuldbemiddelaar brengt uw situatie in kaart, gaat na of de gevraagde bedragen kloppen en probeert met uw schuldeisers een haalbaar afbetalingsplan af te spreken. Een schuldeiser is niet verplicht daarmee in te stemmen.
Lopen er meerdere kredieten tegelijk en is uw inkomen stabiel, dan kan kredieten samenvoegen soms uw maandlast beheersbaar maken. Houd er rekening mee dat een langere looptijd de maandlast wel verlaagt, maar de totale kost verhoogt.
Soms, afhankelijk van uw dossier en van de kredietgever. Een kredietgever mag altijd weigeren, en voor een nieuw consumentenkrediet moet een achterstand van meer dan 1.000 euro op een consumentenkrediet eerst volledig zijn afgelost.
Na volledige terugbetaling nog één jaar. Betaalt u niet terug, dan tot tien jaar vanaf de eerste wanbetaling.
Kosteloos bij de Nationale Bank: online met eID of itsme, per e-mail, per brief of aan het loket in Brussel.
Bij familie of vrienden kan dat, met duidelijke schriftelijke afspraken. Ga bij een onbekende aanbieder altijd na of die door de FSMA vergund of ingeschreven is, en betaal nooit vooraf.
Soms, afhankelijk van of de registratie nog openstaat, uw inkomen, uw lopende kredieten en de waarborgen. Ook dan moet de kredietgever nagaan of u kunt terugbetalen. Dat is geen automatisme.
Neem contact op met de kredietgever die de gegevens doorgaf. Als ze onjuist zijn, moet die kredietgever ze rechtzetten.
Twijfelt u wat er in uw geval mogelijk is? Wij bij Krediet@dvies bekijken uw dossier en zeggen eerlijk wat we zien, ook als het antwoord nee is. Dat gesprek is vrijblijvend en vertrouwelijk, en kan in elk van onze vijf kantoren.
Let op, geld lenen kost ook geld.
